Maatwerk

Ooit al eens afgevraagd waar het etiket op je Vlam­exemplaar vandaan komt? We trokken naar het maat­werkbedrijf Gandae in Gent waar ons magazine geëtiket­teerd wordt en kregen zo een beter inzicht in de werking van de sector.

Vandaag stelt Gandae ongeveer 300 mensen tewerk en telt het twee vestigingen, maar het begon vijftig jaar geleden allemaal zeer kleinschalig. “Gandae is in 1965 aan de Kantienberg opgericht door enkele families bij wie kinderen een bepaalde handicap hadden”, legt huidig algemeen directeur Ninnia Cours uit. “Nadat vervolgens enkele maanden later een wetgeving uitge­werkt werd en subsidies vrijkwamen, is het zeer snel gegaan. Enkele jaren later werkten er reeds 100 mensen voor Gandae en moesten we verhui­zen naar de huidige locatie van onze vestiging aan de Gaardeniersweg.”

GELIJKMATIGE BEDRIJFSWERKING

Die groei blijkt ook uit het diverse aanbod van diensten. Zo verpakt Gandae onder meer producten in folie, verpakt het goederen manueel, maakt het staalwaaiers en vult het vloeistoffen en poeders af. Daarnaast zet het bedrijf in op enclavewerk, waarbij werknemers met een begeleider bij een klant worden tewerkgesteld.

“Eigenlijk functioneren we volgens een omgekeerde logica”, pikt plant manager Johan Bijn in. “De meeste bedrijven zoeken werknemers voor hun werk, wij zoeken werk voor onze werknemers. Waar we precies op inzetten verandert dus ook gedurig. Op welke activiteiten we ons precies toeleggen hangt af van verschillende factoren, maar we houden vooral rekening met onze doelgroepmedewerkers. Als je maar op één ding focust, kan het zijn dat je als bedrijf zonder werk valt. Dat kan niet de bedoeling zijn. Door op meerdere activiteiten in te zetten krijg je door het jaar heen een gelijkmatige bedrijfswerking. Qua strategie proberen we altijd een meerwaarde te bieden aan onze klanten. We willen niet in concurrentie gaan met andere bedrijven door de goedkoopste prijzen aan te bieden, maar beschik­ken wel over een aantal troeven, zoals onze opslagcapaciteit en onze flexibele inzetbaarheid.”

Naast de sociale missie van Gandae is het economische aspect dus ook heel belangrijk voor het bedrijf. “Een klant komt niet naar jou omdat je een sociaal doel hebt”, zegt Ninnia Cours daarover. "Die illusie moeten we ons niet maken. Ze komen vooral omdat we flexibel zijn en kwaliteit en stipte leveringen kunnen bieden aan een goede prijs. De productie is dus net zo belangrijk als de mensen die hier werken. We houden natuurlijk ook rekening met waartoe iedereen in staat is. Het economische en het sociale aspect kan je in ieder geval niet los zien van elkaar. Doordat we de afgelopen vijftig jaar steeds hebben kunnen uitbreiden, hebben we een stevige marktpositie kunnen verwerven. Als we ons beperkt hadden tot één enkel ateliertje, hadden we nooit aan zo'n grote groep mensen werk kunnen bieden.”

BESPARINGSOPERATIE

Wat de toekomst van Gandae en haar collega-bedrijven betreft zal het maatwerkdecreet van de Vlaamse regering dat sinds april van dit jaar van kracht is een grote rol spelen. Beschutte werkplaatsen zoals Gandae, die mensen met een licht tot matige handicap tewerkstellen, worden in die nieuwe wetgeving gelijkgeschakeld met de sociale werkplaatsen die op hun beurt zich focussen op mensen met een alcohol- of drugsverslag­geving of langdurig werklozen. Samen vormen ze voortaan de zogenaamde maatwerkbedrijven. “Er zijn nog zeer veel onzekerheden”, vindt Ninnia Cours. “We weten bijvoorbeeld nog niet op hoeveel subsidies we volgend jaar zullen kunnen rekenen. Wat wel vaststaat, is dat we het met minder zullen moeten doen. Voor sommige werkplaatsen gaat het zelfs over aanzienlijke bedragen, waardoor de bestaanszekerheid van die onder­nemingen in het gedrang komt.

We zien de inhoud van het decreet dus zeker als een besparingsoperatie.De vroegere sociale werkplaatsen kunnen nu rekenen op de hoogst mogelijke subsidie, omdat de wetge­ving veel belang hecht aan doorstro­ming naar de reguliere arbeidsmarkt. Voor een beschutte werkplaats is het natuurlijk veel moeilijker om voor die doorstroming te zorgen. In al die jaren zijn er immers slechts enkele van onze werknemers naar een regulier bedrijf overgestapt. De evaluatie met het oog op doorstroming – jaarlijks tien procent – wordt een grote uitdaging. Sociale en beschutte werkplaatsen komen dus onder hetzelfde decreet terecht, ondanks de duidelijke verschil­len. Toch ben ik niet pessimistisch. We zullen vooral sterker moeten staan."

De ganse hervorming leeft op de werk­vloer van Gandae, maar het is duidelijk dat de werknemers ook plezier vinden in hun werk. “Ik ben hier nu al 24 jaar in dienst”, licht Noël (foto boven) toe. “Ik heb hier al in verschillende ateliers gewerkt en het steeds naar mijn zin gehad. De sfeer tussen de collega’s zit ook goed. Ik heb hier al veel vrienden gemaakt. Ook na het werk spreken we soms af.” “Elke werknemer is hier anders”, voegen begeleiders Tamara en Nathalie toe. “Iedereen moet je dus anders benaderen, wat altijd even zoeken is. Ook voor de werknemers zelf. Eens je dat echter in de vingers hebt loopt het vlot. Dit is een zeer mooie job!"


Auteur: Thomas Lamm