Het ABC van divestment

Divestment /dʌɪˈvɛstm(ə)nt/ — afstand doen van aandelen, activiteiten, of dergelijke omwille van een financiële, politieke, sociale of ethische reden. Het tegenovergestelde van ‘investment’.

Er zijn diverse motieven om te divesteren: om af te zijn van niet-relevante of falende bedrijfsvormen, om fondsen te vergaren of om de (nieuwe) wetgeving na te leven. Maar tegenwoordig is het voornamelijk het sociale en ecologische aspect van divestment dat meer en meer aan populariteit wint. Het komt erop neer dat bedrijven, pensioenfondsen, banken, universiteiten, overheden enz. ervoor zorgen dat ze niet langer investeren in de fossiele industrie of in projecten of bedrijven met duidelijk asociale gevolgen.

Afstand doen van investeringen gaat niet altijd zonder slag of stoot. Bedrijven leveren de grootste bij­drage aan klimaatverandering, maar soms ontkennen ze dat het milieu er heel slecht aan toe is. Daarom willen we iets doen om hun milieuvervuilende activiteiten tegen te houden en hen aansporen om te divesteren.

EEN BEETJE GESCHIEDENIS

Een eerste voorbeeld van sociaal divestment vond plaats in de tweede helft van de 20ste eeuw. Zuid-Afrika kende toen nog een segregatiesys­teem waarbij zwarten en blanken vol­ledig van elkaar werden gescheiden, beter bekend als het Apartheidsregime. Toen een VN-voorstel om over te gaan tot economische sancties werd geblokkeerd door het Verenigd Koninkrijk kwam er een heuse beweging op gang met de oproep om te divesteren. In de jaren 70 ontstond voor die divestment-campagne een momentum in de VS. Stilaan werden universiteiten zich bewust van de sociale problematiek in Zuid-Afrika. Organisaties en bedrijven werden opgeroepen om afstand te doen van hun Zuid-Afrikaanse belangen en aandelen. Ook stadsbesturen en nationale overheden hadden oren naar deze oproep.

Uiteindelijk stemde het Amerikaanse Congres een wet die alle Amerikaanse investeringen in Zuid-Afrika stop-zette. Die maatregel miste zijn doel niet. Veel kapitaal vloeide weg waar-door Pretoria in de nesten kwam. Toen de Apartheidsmaatregelen ontbonden werden en Nelson Mandela werd vrijgelaten, nam het vertrouwen in Zuid-Afrika stilaan terug toe.

ENKELE CIJFERS

In tijden van aanslepende klimaatver­andering moeten we ons herinneren dat wij als gewone ‘klant’ of ‘consu­ment’ de macht in handen hebben om verandering teweeg te brengen. Maar hoe zit dat precies in elkaar?

Het IPCC, het klimaatpanel van de VN, heeft al vastgesteld dat we drastisch minder koolstofdioxide (CO2) moeten uitstoten om de temperatuurstijging onder controle te houden. Dat komt neer op sterk terugdringen van gas, olie en voornamelijk steenkool als energiebron. De organisatie Fossil Free Indexes heeft een lijst van 100 publieke steenkoolbedrijven en een top 100 van publieke olie- en gas­bedrijven wereldwijd, gerangschikt volgens hun potentiële CO2-uitstoot en hun hoeveelheid steenkool-, olie- of gasreserves.

Samen hebben deze 200 bedrijven dit jaar alleen een potentiële uitstoot van 556 gigaton(!) CO2, bijna de helft van de maximumhoeveelheid die we mogen uitstoten tot 2050 om een temperatuurstijging van 2°C te vermijden (1240 gigaton om precies te zijn). Let op: de totale reserve aan fossiele brandstoffen in heel de wereld bevat nog 11 000 gigaton CO2, dat is enorm.

Divestment betekent dus dat het geld dat momenteel geïnvesteerd wordt in die bedrijven zal verplaatsen naar andere, meer duurzame sectoren – waardoor hun fossiele activiteiten op lange termijn belemmerd wordt. Op dit moment hebben 450 instel­lingen wereldwijd zich al ingezet voor een fossielvrije toekomst, goed voor een bedrag van 2,6 biljoen dollar (2,3 biljoen euro).

AAN DE SLAG

Cijfers, allemaal goed en wel, maar hoe loopt dat concreet? Hoe kan je zelf overgaan tot actie?

  • Neem contact op met de organisatie of het bedrijf dat je wil aansporen tot divestment, bijvoorbeeld je universiteit. Vraag of je de boekhouding kan inkijken. Neem gerust een (student) boekhouder mee, hij / zij kan je helpen met het begrijpen van de gegevens. Je kan ook meteen zien bij welke bank het bedrijf is aan­gesloten en eventueel van welke andere bedrijven ze aandelen hebben. Op basis daarvan kan je de organisatie of het bedrijf vragen om bepaalde investeringen stop te zetten en je kan alternatieven voorstellen. Dit kan je natuurlijk individueel doen, maar het signaal wordt sterker als je zoveel mogelijk mensen verzamelt die de oproep ondersteunen.
  • Als de instelling weigert om zijn boeken te laten inkijken, kan je proberen om beroep te doen op de Wet op Openbaarheid van Bestuur.
  • Als laatste middel kan je vrienden, klasgenoten en collega’s over­tuigen om een protestactie te houden. Sluit je aan bij de divest­ment-beweging, bijvoorbeeld via www.gofossilfree.org/paris, waar je kan uitzoeken waar in je buurt er campagnes voor divestment zijn.

Het vraagt natuurlijk wat opzoekings­werk en de nodige dosis motivatie. Toch loont het de moeite. Groot zal immers je voldoening zijn als je erin slaagt om een organisatie of bedrijf zover te brengen te divesteren, voor een toekomst zonder steenkool-, olie- en gasbedrijven.

Ben je op zoek naar ondersteuning? We helpen je graag op weg door je met de juiste mensen in contact te brengen, mail gerust naar sien [at] jonggroen.be.

INTERESSANT LEESVOER


Auteur: Asher Serrana