Er beweegt iets in de steden

Meer en meer burgers trekken naar de stad. Tegen 2030 zal 60 procent van de mensen in de steden wonen en tegen 2050 zal dat 70 procent zijn. Dat maakt dan ook dat er heel wat uitdagingen op ons afkomen. Er is een verschil tussen de manier waarop de stad vroeger werd gezien, hoe ze vandaag is en hoe ze morgen kan zijn.

Omdat de schaal groot en de organisatie van steden zeer complex is, is het van belang om vandaag al te beginnen nadenken hoe steden beter kunnen functioneren. Ecologie, energie, een kwaliteitsvolle openbare ruimte en een goed transportsysteem. We kijken naar drie initiatieven die ‘van onderuit' werken bij het vormgeven van steden in de toekomst.

Atelier de stad

Dit project wil in Kortrijk, Gent, Brussel en Oostende collectief nadenken over hoe de stad aangenamer kan zijn.

In Kortrijk is het centrale thema ‘Kortrijk Congé' dat zal plaatsvinden in de vorm van een ‘parallelle stad'. Zo zal een sauna dienst doen als ‘stadhuis', wordt er geëxperimenteerd met een nieuw muntsysteem, vindt er een archeologisch onderzoek plaats, komt er een beeldend spektakel met meer dan 100 lokale figuranten over het thema ontmoetingen en wordt er een volksdans gecreëerd.

In Gent is de centrale gedachte ‘niets gaat verloren'. Zo zijn er werkgroepen die uitdokteren hoe voedselresten kunnen dienen als voedsel om opnieuw dieren in de stad te houden en hoe afval kan dienen om straatmeubilair te maken.

In Brussel wordt dan weer de Kanaalzone onder handen genomen. Met Kanal Playground wordt de grijze ruimte ingevuld met kleurrijke objecten. Verder zijn er ook ontspannende activiteiten zoals een wielerpiste op Thurn & Taxis, een hangnet boven het kanaal, een plantage met fruitbomen, speeltuigen voor kinderen met een beperkte mobiliteit en een binnenschip dat als badboot zal dienen.

In Hasselt en Genk gooit men het over een heel andere boeg. In de twee steden wordt er gezocht naar de akoestische identiteit. Door ‘field recordings' zal een ‘soundmap' worden gemaakt van de stadsomgevingen.

In Oostende draait alles rond het strand. Zo vindt er Expeditie Dansand plaats. Tijdens het traject rondom Oostende vind je creatieve opdrachten en choreografieën, performances en workshops,... Niet alleen in weilanden, maar ook op sites van historisch erfgoed en in polders, kreken en bunkers.

Ringland

De Antwerpse ring krijgt dagelijks 130.000 wagens te verwerken. Dat vormt de aanleiding voor het hete hangijzer: hoe kan nieuwe infrastructuur het verkeer en de schadelijke uitstoot beter spreiden? De Vlaamse Overheid heeft gekozen voor een combinatie van een tunnel en brug, maar de actiegroepen Ademloos en Straten-Generaal vinden dat nog steeds ongezonde keuzes. Onlangs kwam een derde actiegroep, Ringland genaamd, met een nieuw idee. Ringland bestaat uit een aantal professoren, stedenbouwkundigen en het ontwerpbureau Stramien en stelt in essentie voor om de bestaande ring in Antwerpen te overkappen en aparte tunnels te voorzien voor het doorgaande en voor het lokale verkeer. Dat moet de verkeersstromen vlotter maken en de uitstoot in de omgeving beperken.

Oppervlakte van 800 voetbalvelden stadsontwikkeling

De oppervlakte, het equivalent van 800 voetbalvelden, zou ingevuld kunnen worden met woningen, scholen, parkeergebouwen en andere voorzieningen en zo voor meer leefbaarheid zorgen. De tunnels moeten ook de leefbaarheid rond de ring stevig verbeteren, waar men nu te kampen heeft met hoge fijn stofconcentraties. Bond Beter Leefmilieu steunt Ringland ten volle. Het biedt een oplossing voor het doorstromingsprobleem en zorgt meteen ook voor een gezondere luchtkwaliteit voor de buurtbewoners.

Dagelijks de vlag hijsen

Tot aan de verkiezingen plant men elke dag om 17u30 aan de afrit Borgerhout de Ringlandvlag. Ringland nodigt verenigingen, sportclubs en scholen rondom de Ring uit om dagelijks mee de vlag te komen hijsen.

Ecokot

Maar het hoeft ook niet altijd zo groot. Common Antwerp is een alternatieve organisatie die het serieuze aan het plezierige wil koppelen met allerlei projecten. Sinds december 2013 is Antwerpen met het EcoKot een mooi sociaal-educatief project rijker. Enkele jongeren van Common Antwerp startten deze tijdelijke ontmoetingsplek.

Midden oktober tekenden de initiatiefnemers een contract met de stad Antwerpen om de oude Rijtuigmakerij op de Kattenberg in Borgerhout een jaar lang in gebruik te nemen. Daarmee kreeg Common Antwerp een zeer grote polyvalente ruimte die werd ingericht als buurt- en cultuurhuis. Net als het Ecohuis in Antwerpen promoten ze een meer ecologische aanpak op vlak van bouwen en samenleven.

Duurzaamheid: niet duur of saai

Voorzitter en student eventmanagement Kilian Price (21) vertelt ons meer over het EcoKot: "De missie van het EcoKot is aantonen dat duurzaamheid niet duur en vervelend hoeft te zijn. Concreet is er een weggeefwinkel die open is op woensdag, zaterdag en zondag. Mensen kunnen er snuisteren tussen afgedankte spullen en zelf dingen binnenbrengen. Een groot succes, er staan soms al mensen aan te schuiven wanneer de winkel opengaat. Spullen die anders weggegooid zouden worden krijgen zo een nieuw leven."

Een andere gewaardeerde vaste activiteit is het fietsatelier op woensdagnamiddag. Een voormalige schrijnwerker heeft een atelier ter beschikking gekregen en herstelt gratis fietsen. In een tijd waarin op bijna alles een prijs plakt, was dit idee wennen voor bepaalde buurtbewoners. In het atelier gebeurt ook metaal- en houtbewerking en wordt onder andere meubilair gemaakt dat kan dienen in het pand. De tuin naast het pand is in beheer van Transitie Borgerhout. Kinderen leren er tuinieren in de urbane omgeving en vinden dat naar verluidt leuk.

A top-down system needs bottom-up people

Het sociale is belangrijk in dit project. Een duurzamere en verdraagzamere samenleving, daar moet je samen iets aan doen. EcoKot is de plaats bij uitstek om gelijkgezinden te ontmoeten. Je kan gezellig een boek lezen in het café, kunstwerken maken, meubels repareren, workshops organiseren, culturele activiteiten bijwonen, vergaderen, feesten, een babbeltje slaan... Het café is zo'n beetje de woonkamer van de buurt geworden. Er wordt ook dikwijls samen gekookt, het menu hangt af van de beschikbare ingrediënten en iedereen is welkom. Het is een plek speciaal voor buurtbewoners, kunstenaars en studenten om actief samen te werken aan allerlei activiteiten en evenementen. Zo zijn er plannen om deel te nemen aan het lokale straatfestival Borgerrio, de Reuzenstoet en de bouw van een Babeltoren op het De Coninckplein.

Toekomst

Voorlopig is het EcoKot enkel een buurt- en cultuurhuis, het huidige pand laat immers niet meer toe. Daarnaast moet de oude Rijtuigmakerij op termijn wijken voor nieuwe sociale woningen. Common Antwerp zoekt volop naar een nieuw pand om opnieuw te starten en wie weet zelfs studentenkoten en een urban farm toe te voegen aan het palmares. Tips zijn welkom via de website.


Auteurs: Steven Leysen en Pieter Janssens