Een eerste baan vinden is niet eenvoudig: niet voor jongeren met een hoger diploma en al helemaal niet voor laaggeschoolden en schoolverlaters zonder diploma. Tewerkstelling voor starters, hooggeschoold en laaggeschoold, is een specifiek probleem dat ook bijzondere aandacht vraagt. Om hen aan een baan te helpen moet onze arbeidsmarkt veranderen, zowel aan de vraag- als de aanbodzijde. Concrete maatregelen dringen zich op, zeker in de huidige context. Anders dreigen jongeren de prijs te betalen voor de economische recessie.

Ook nu al worden heel wat initiatieven ontwikkeld om jonge werkzoekenden tewerk te stellen. Toch blijkt de overheid zelf een extra drempel op te werpen, namelijk met het activeringsbeleid zoals het sinds 2004 wordt toegepast. Activering is uitgegroeid tot een mantra voor de traditionele politieke partijen, zowel linkse als rechtse. Het motto is eenvoudig: de echte werkwilligen zullen beloond worden, terwijl de profiteurs worden gestraft. Althans dat is wat de activering van werklozen claimt te doen.

In de praktijk blijkt dit beleid een kwalijke keerzijde te hebben. Het aantal schorsingen steeg de laatste jaren enorm. De reden is voornamelijk het niet opdagen voor een gesprek. Het zijn vooral laaggeschoolde jongeren, die niet beschikken over de noodzakelijke administratieve en maatschappelijke vaardigheden, die worden geschorst. Deze jongeren verdwijnen weliswaar uit de werkloosheidsstatistieken, maar nadat ze zijn geschorst, loopt het vaak helemaal mis. Ze moeten aankloppen bij het OCMW voor een leefloon. Vaak verdwijnen ze zelfs definitief van de arbeidsmarkt. Jong Groen! pleit er dan ook voor om deze vorm van activering simpelweg stop te zetten. Uitzonderlijk kan men iemands uitkering intrekken, maar schorsingen steevast als activeringsinstrument aanwenden kan voor Jong Groen! niet. In een sociale trajectbegeleiding staan opleiding en informatie op maat centraal. Het schrappen van werklozen is immers veelal het gevolg van het niet naleven van administratieve afspraken. Die afspraken worden vaak eenzijdig aan de werkloze opgedrongen en zijn daarnaast vaak in een niet-aangepaste en onbegrijpelijke taal. Jong Groen! ijvert er daarom voor dat het huidige communicatiebeleid volledig wordt afgestemd op de werkzoekenden met de laagste scholingsgraad.

Jong Groen! heeft ook fundamentele vragen bij welke jobs er op dit moment worden aangeboden. Steeds meer bestaat dat aanbod uit minderwaardige jobs die weinig of geen gevoel van eigenwaarde voor de werknemer creëren. Maar liefst 60% van de eerste jobs zijn tijdelijk, waardoor te veel starters in een onzekere cyclus van interim-arbeid en werkloosheid vervallen. Aanhangers van de interim-arbeid zien geen graten in het onzekere, weinig duurzame karakter van vele uitzendjobs. Zij menen dat uitzendwerk voor jongeren geen probleem vormt. Bedrijven maken op hun beurt graag gebruik van deze flexibele en goedkope arbeidskrachten. Interim-werk mag niet de norm worden. Het is nu voor bedrijven te eenvoudig om interim-krachten à la carte te gebruiken en te dumpen zodra het moet. Daarom pleit Jong Groen! voor een maximaal aantal interim-krachten binnen een bepaalde termijn per bedrijf.

De realiteit voor de betrokken jongeren is echter minder rooskleurig. Jonge uitzendkrachten komen vaak terecht in een werkomgeving die enkel rekening houdt met de tijdelijk geleverde arbeidsproductiviteit. Omkadering en begeleiding zijn dan niet van belang, want wie wil er nu investeren in iets tijdelijks? Nochtans is net die begeleiding voor jongeren, zeker voor schoolverlaters zonder diploma, zo cruciaal. Bovendien verwerft een uitzendkracht minder rechten dan iemand die een vaste baan heeft. Zo verkrijgt men geen anciënniteit en misloopt men pensioensparen, groeps- en hospitalisatieverzekeringen.

Voor Jong Groen! moet het aandeel starters dat zich tevreden moet stellen met een interim-baan gevoelig afnemen. Daarnaast pleit Jong Groen! voor een betere controle en regulering van de interim-sector. Uitzendkantoren moeten hun wettelijke verplichtingen nakomen. Dat betekent ondermeer een tijdig ondertekend contract en een correcte uitbetaling van de verschuldigde feestdagen. Uitzendkrachten moeten ook dezelfde rechten en voordelen (maaltijdcheques, ziekte-uitkeringen, verplaatsingskosten, ... ) genieten als hun vaste collega's. Jong Groen! wil ook komaf maken met de langdurige interims. Een uitzendkracht die in een periode van drie maanden 50 dagen bij dezelfde onderneming werkt, heeft recht op een contract van onbepaalde duur. De gepresteerde dagen als interim-kracht moeten bovendien meetellen als proefperiode en voor het berekenen van de anciënniteit.

Jonge allochtonen worden nog al te vaak gediscrimineerd bij het zoeken naar een job. Om komaf te maken met deze situatie moeten er praktijktesten op racisme georganiseerd worden. Daarnaast pleit Jong Groen! voor het invoeren van anoniem solliciteren voor iedereen. Als tijdelijke maatregel, om de huidige situatie recht te trekken, stelt Jong Groen! ook voor om quota te hanteren voor de aanwerving van allochtonen bij overheidsinstanties- en bedrijven. Het bestrijden van racisme op de arbeidsmarkt is voor ons immers een prioritair punt.

Om ook ex-gedetineerden een kans tot rehabilitatie te bieden mag het model 1 van het uitreksel uit het strafregister niet meer opgevraagd worden tijdens een selectieprocedure. Model 2 blijft echter noodzakelijk bij specifieke jobs met minderjarigen.

Jong Groen! roept alle overheden van het land op om af te stappen van de erg strenge diplomavereisten. Wij pleiten voor de invoering van het competentiedenken.