2011 werd door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het ‘Internationale Jaar van het Bos' om mensen bewust te maken van duurzaam beheer, behoud en duurzame ontwikkeling van alle soorten bossen.

Grofweg 1000 jaar geleden meerde een kleine groep Polynesiërs, de Rapa Nui, met hun boten aan op Paaseiland. Ze waren de allereersten die voet zetten op dit onbekende land. De heuvels waren bedekt met wouden en reuzenpalmen zo ver het oog reikte. Kliffen werden bevolkt door de grootste zeevogelkolonies in de Stille Oceaan. Een paradijs op aarde waar de nieuwe bewoners niets te kort hadden. Met de vrije tijd die men had, begon men aan het bouwen van de grote stenen beelden of Moai waar Paaseiland zo bekend voor is. Aanvankelijk gebruikte men alleen de grondstoffen uit het bos die nodig waren voor de aanbouw van de Moai en kon men in harmonie leven met het woud op een duurzame manier. Althans voorlopig...

Het belang van bossen

Net zoals de Rapa Nui leefden de mensen vroeger op een duurzame manier samen met het woud, maar door de eeuwen heen is ons beeld hierover sterk veranderd. Het landoppervlak van onze planeet bestaat voor 31% uit bossen, waarvan 36% nog oerbossen zijn. Onnodig om te vertellen dat deze ecosystemen levensbelangrijk zijn voor het leven op aarde. 1,6 miljard mensen zijn voor hun dagelijkse levensonderhoud afhankelijk van de toestand van het bos, net als 80% van de wereldwijde biodiversiteit. 300 miljoen mensen en meer dan de helft van alle soorten op aarde vinden er zelfs een thuis. Ze zijn één van de belangrijkste ecosystemen voor het vinden van voedsel, water, grondstoffen, medicijnen, enz.

En natuurlijk ook voor het klimaat: door het fotosyntheseproces, waarbij het broeikasgas koolstofdioxide (CO2) wordt omgezet in zuurstof zijn bossen van cruciaal belang voor ons klimaat. Naarmate er meer bossen worden gekapt en hierdoor minder CO2 kan worden omgezet, krijgt de klimaatopwarming vrij spel doordat een groter aantal CO2-deeltjes in de atmosfeer meer zonnewarmte vasthouden. Bij de verbranding van bossen is er een bijkomend probleem, aangezien bomen opslagplaatsen zijn van CO2 en deze hierbij in grote aantallen in onze atmosfeer vrijlaten. Het kappen en verbranden van bossen is hierdoor één van de meest urgente problemen op onze planeet.

De inefficiënte omweg

Een groter probleem dan bio-energie is onze vleesconsumptie. Vleesproductie heeft een bepaalde hoeveeldheid water, land en energie nodig. De productie kent een ‘inefficiënte omweg' doordat de voedselproductie niet rechtstreeks voor de mens is. Eerst is er de productie van veevoeder, daarna wordt het dier (geheel of gedeeltelijk) opgegeten. Bij de productie van veevoeder moeten vooral in Zuid-Amerika de regenwouden het ontgelden. Er worden enorm grote gebieden platgebrand om te fungeren als landbouwgrond die volledig wordt toegelegd op de sojaproductie. Die soja dient dan uiteindelijk als veevoeder. Die landbouwgrond kan dus ook niet worden benut voor de menselijke teelt. En de wereldwijde vleesconsumptie lijkt haar plafond nog lang niet bereikt te hebben.

Milieuorganisaties, wetenschappers, bedrijven en particulieren van over de hele wereld slaan alarm en vragen om meer en betere bescherming van onze wouden. Ze leveren oplossingen en alternatieven, door onderzoek, onderricht, begrip en het verspreiden van informatie zodat bossen zullen kunnen blijven voorzien in ons levensonderhoud op een duurzame manier.

Hoe het de Rapa Nui op Paaseiland verging? Bij het bouwen van de grote, stenen beelden probeerde elke stam zijn naburige stam te overtreffen. Maar de concurrentiestrijd werd hun ondergang. Grote hoeveelheden hout werden gebruikt om de stenen beelden te verplaatsen en langzaamaan putten de Rapa Nui de kostbare, natuurlijke hulpbronnen van het eiland uit. Hun beschaving ging uiteindelijk ten onder aan een bloedige stammenstrijd met desastreuze gevolgen. De bevolking decimeerde. Op het eind van hun beschaving was het eiland onherkenbaar veranderd; kaal, dor en compleet verwoest. Hopelijk hebben we anno 2011 iets geleerd van deze belangrijke les en missen we onze afspraak met toekomst niet.

Auteur: Mike Vandeperre